Η πυρκαγιά που ξεκίνησε το πρωί της 31ης Ιουλίου στη Βοιωτία και εξαπλώθηκε στη Δυτική Αττική απελευθέρωσε θερμική ενέργεια τουλάχιστον 380 τερατζάουλ, ποσότητα που αντιστοιχεί ενεργειακά σε περίπου έξι ατομικές βόμβες του τύπου που χρησιμοποιήθηκε στη Χιροσίμα.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι περισσότερα από 61.700 στρέμματα, δηλαδή το 55% της συνολικής έκτασης που εξετάστηκε, κάηκαν μέσα σε δύο νύχτες, όταν οι άνεμοι ξεπέρασαν ακόμη και τα 80 χιλιόμετρα την ώρα.
Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην προκαταρκτική ανάλυση της Πυρομετεωρολογικής Ομάδας FLAME της μονάδας METEO του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Η επιστημονική ομάδα ανακατασκεύασε την πορεία της φωτιάς από το πρωί της 31ης Ιουλίου έως τις πρώτες ώρες της 4ης Αυγούστου, αξιοποιώντας χιλιάδες δορυφορικές ανιχνεύσεις θερμών σημείων.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η συγκεκριμένη πυρκαγιά έκαψε 111.732 στρέμματα μέσα σε περίπου 91 ώρες. Η αποτίμηση αφορά την έκταση που εξετάστηκε ως ενιαίο συμβάν από τη FLAME και διαφοροποιείται από άλλες εκτιμήσεις για 126.000 ή 133.000 στρέμματα, οι οποίες περιλαμβάνουν ευρύτερες περιμέτρους ή περισσότερα μέτωπα που εκδηλώθηκαν στην Αττική και τη Βοιωτία τις ίδιες ημέρες.
Η πρώτη εκρηκτική νύχτα
Η πυρκαγιά εκδηλώθηκε περίπου στις 9 το πρωί της 31ης Ιουλίου, βόρεια του Αγίου Βασιλείου Βοιωτίας. Από τις πρώτες ώρες κινήθηκε γρήγορα προς το παραλιακό μέτωπο, καθοδηγούμενη από βόρειους και βορειοανατολικούς ανέμους που έφταναν τα 60 χιλιόμετρα την ώρα, με ριπές άνω των 100 χιλιομέτρων.
Μέσα στις πρώτες δέκα ώρες οι φλόγες είχαν ήδη καλύψει 15.072 στρέμματα. Η πραγματική επιτάχυνση, όμως, καταγράφηκε μετά τη δύση του ηλίου. Από τις 7 το απόγευμα της 31ης Ιουλίου μέχρι τις 7 το πρωί της 1ης Αυγούστου κάηκαν σχεδόν 34.000 στρέμματα.
Κατά τη διάρκεια αυτών των 12 ωρών οι άνεμοι ενισχύθηκαν σημαντικά, με τη μέση ταχύτητά τους να ξεπερνά τα 80 χιλιόμετρα την ώρα, δηλαδή τα 9 μποφόρ, και τις ριπές να υπερβαίνουν τα 130 χιλιόμετρα. Ο μέσος ρυθμός εξάπλωσης της πυρκαγιάς υπολογίστηκε σε περίπου 2.800 στρέμματα ανά ώρα.
Πρόκειται για ρυθμό που δυσκολεύει εξαιρετικά οποιαδήποτε επίγεια επιχείρηση. Οι φλόγες μπορούν να διασχίσουν μεγάλες αποστάσεις σε ελάχιστο χρόνο, ενώ οι καύτρες μεταφέρονται εκατοντάδες μέτρα μπροστά από το κύριο μέτωπο, δημιουργώντας νέες εστίες.
Η δεύτερη νυχτερινή έξαρση
Την ημέρα της 1ης Αυγούστου η φωτιά συνέχισε να κινείται προς τα ανατολικά και έκαψε επιπλέον 10.315 στρέμματα. Ο ρυθμός της άρχισε να επιβραδύνεται προσωρινά όταν το μέτωπο έφτασε στα όρια περιοχών που είχαν καεί το 2021, όπου υπήρχε μικρότερη διαθέσιμη καύσιμη ύλη.
Η επιβράδυνση δεν κράτησε πολύ. Από το βράδυ της 1ης Αυγούστου έως το πρωί της 2ας σημειώθηκε νέα εκρηκτική επέκταση, αυτή τη φορά προς τα νότια και νοτιοανατολικά. Οι άνεμοι έφταναν κατά μέσο όρο τα 70 χιλιόμετρα την ώρα, με ριπές άνω των 110 χιλιομέτρων.
Μέσα σε αυτό το δεύτερο νυχτερινό δωδεκάωρο κάηκαν ακόμη 27.810 στρέμματα, με τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης να διαμορφώνεται περίπου στα 2.300 στρέμματα ανά ώρα. Συνολικά, στις δύο νυχτερινές περιόδους η φωτιά κατέκαψε 61.718 στρέμματα, τα οποία αντιστοιχούν στο 55% της συνολικής έκτασης που χαρτογράφησε η επιστημονική ομάδα.
Το συγκεκριμένο εύρημα ανατρέπει σε σημαντικό βαθμό τη συνηθισμένη εικόνα των δασικών πυρκαγιών, οι οποίες κατά κανόνα εμφανίζουν μεγαλύτερη ένταση τις θερμές μεσημεριανές και απογευματινές ώρες και υποχωρούν τη νύχτα λόγω της αύξησης της υγρασίας και της πτώσης της θερμοκρασίας.
Στην Αττικοβοιωτία, αντίθετα, η ενίσχυση των ανέμων τις νυχτερινές ώρες διατήρησε τη φωτιά ιδιαίτερα ενεργή. Παράλληλα, τη νύχτα δεν επιχειρούν εναέρια μέσα, γεγονός που άφησε το βάρος της κατάσβεσης στις επίγειες δυνάμεις, μέσα σε συνθήκες περιορισμένης ορατότητας και ακραίας ταχύτητας εξάπλωσης.
111.732 στρέμματα σε 91 ώρες
Κατά τη διάρκεια της ημέρας της 2ας Αυγούστου οι θυελλώδεις άνεμοι παρέμειναν και η πυρκαγιά επεκτάθηκε κατά περίπου 15.000 στρέμματα. Από το βράδυ της ίδιας ημέρας έως τις πρώτες πρωινές ώρες της 4ης Αυγούστου η ένταση των ανέμων άρχισε σταδιακά να υποχωρεί, από περίπου 60 σε 35 χιλιόμετρα την ώρα.
Η εξασθένηση των ανέμων συνέβαλε στην επιβράδυνση της φωτιάς. Στην τελευταία αυτή φάση κάηκαν ακόμη 9.637 στρέμματα, με τον ρυθμό ανάπτυξης να μειώνεται περίπου στα 295 στρέμματα ανά ώρα, πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα των δύο προηγούμενων νυχτών.
Η συνολική αποτίμηση των 111.732 στρεμμάτων κατατάσσει το περιστατικό στην κατηγορία των πυρκαγιών εξαιρετικά μεγάλης κλίμακας. Ήδη από τις πρώτες ημέρες πυρομετεωρολόγοι είχαν εκτιμήσει ότι η πυρκαγιά παρουσίαζε χαρακτηριστικά «megafire», λόγω της έκτασης, της διάρκειας, της έντασης και της ικανότητάς της να δημιουργεί ταυτόχρονα διαφορετικά μέτωπα.
Τι σημαίνουν οι «έξι βόμβες Χιροσίμα»
Η συνολική ακτινοβολούμενη ενέργεια της πυρκαγιάς υπολογίστηκε δορυφορικά σε τουλάχιστον 380 τερατζάουλ. Με βάση την ενεργειακή απόδοση της ατομικής βόμβας που έπληξε τη Χιροσίμα το 1945, η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί αριθμητικά σε περίπου έξι τέτοιες εκρήξεις.
Η σύγκριση αφορά αποκλειστικά το συνολικό μέγεθος της ενέργειας και όχι τα αποτελέσματα των δύο γεγονότων. Η ενέργεια μιας πυρηνικής έκρηξης απελευθερώνεται σε ελάχιστο χρόνο και συνοδεύεται από ωστικό κύμα και ραδιενέργεια. Στην πυρκαγιά της Αττικοβοιωτίας η ενέργεια εκλύθηκε σταδιακά, σε διάστημα σχεδόν τεσσάρων ημερών και σε μία τεράστια γεωγραφική περιοχή.
Ο παραλληλισμός χρησιμοποιείται για να γίνει αντιληπτό το ενεργειακό μέγεθος της πυρκαγιάς. Τα 380 τερατζάουλ αποτυπώνουν τον όγκο της βλάστησης που κάηκε και την ποσότητα θερμότητας που μεταφέρθηκε στην ατμόσφαιρα, επηρεάζοντας τη συμπεριφορά των ανέμων και δημιουργώντας συνθήκες για περαιτέρω εξάπλωση.
Η δορυφορική ανακατασκευή
Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από τρία διαφορετικά δορυφορικά συστήματα: VIIRS, MODIS και MTG-FCI. Μετά τον ποιοτικό έλεγχο αξιοποιήθηκαν συνολικά 7.574 ανιχνεύσεις θερμών σημείων, από τις οποίες αποκλείστηκαν όσες κρίθηκαν εσφαλμένες.
Με βάση αυτά τα στοιχεία κατασκευάστηκε ψηφιακός χάρτης που δείχνει τον εκτιμώμενο χρόνο άφιξης της φωτιάς σε κάθε σημείο, με χωρική ανάλυση 50 μέτρων. Από τον ίδιο χάρτη υπολογίστηκαν ο ρυθμός ανάπτυξης και η ακτινοβολούμενη ενέργεια.
Η FLAME διευκρινίζει ότι πρόκειται για προκαταρκτική ανάλυση. Η χρονική ακρίβεια των εκτιμήσεων κυμαίνεται μεταξύ μίας και δύο ωρών την ημέρα και μπορεί να φτάσει τις τρεις έως πέντε ώρες τη νύχτα. Η ανακατασκευασμένη περίμετρος συγκρίθηκε με τα επίσημα ενδιάμεσα δεδομένα του ευρωπαϊκού συστήματος Copernicus.
O πυρομετεωρολόγος Θεόδωρος Γιάνναρος τόνισε σε ανάρτησή του την ανάγκη καταπολέμησης των πυρκαγιών τις νυχτερινές ώρες. Όπως λέει χαρακτηριστικά σε ανάρτησή του, «χάνουμε τα νυχτερινά φρένα της φωτιάς».
meteo/flame
