Ακόμη και μια μικρή αύξηση στην καθημερινή κατανάλωσή τους μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο για την υγεία. Μια μεγάλη νέα έρευνα, η οποία συγκέντρωσε δεδομένα από σχεδόν 9 εκατομμύρια ανθρώπους, φέρνει ξανά στο προσκήνιο τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τη σχέση τους με προβλήματα όπως ο καρκίνος, η παχυσαρκία, ο διαβήτης, αλλά και εν γένει με πρόωρο θάνατο.
Ερευνητική ομάδα από την Κίνα, τη Σιγκαπούρη, τη Νότια Κορέα και την Ινδία, μελετώντας στοιχεία από Αμερική, Ευρώπη, Ασία και Αυστραλία, διαπίστωσε ότι όσοι κατανάλωναν περισσότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα εμφάνιζαν υψηλότερο κίνδυνο για μια σειρά παθήσεων, που μικραίνουν το προσδόκιμο ζωής. Ακόμη και μικρές μεταβολές στην κατανάλωσή τους συνδέονταν με αξιοσημείωτες αυξήσεις του κινδύνου για ορισμένα προβλήματα υγείας.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Family Medicine and Community Health.
Ποια τρόφιμα ανήκουν στα υπερεπεξεργασμένα
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα περιέχουν χημικά συντηρητικά, γαλακτωματοποιητές, υδρογονωμένα έλαια, γλυκαντικά όπως το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη, καθώς και τεχνητές χρωστικές και αρωματικές ύλες. Πρόκειται για συστατικά που συνήθως δεν υπάρχουν σε μια κουζίνα σπιτιού και προστίθενται στο πλαίσιο εκτεταμένης βιομηχανικής επεξεργασίας.
Στην κατηγορία των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων περιλαμβάνονται αναψυκτικά, προσυσκευασμένα σνακ, όπως πατατάκια, μπισκότα και κράκερ, καραμέλες, συσκευασμένα μείγματα για μακαρόνια, κατεψυγμένα και έτοιμα γεύματα, αλλαντικά, αποξηραμένα κρέατα και χοτ ντογκ.
Οι επτά κίνδυνοι που ανέδειξε η έρευνα
Οι ερευνητές εξέτασαν 51 μελέτες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στην Αμερική, την Ευρώπη, την Ασία και την Ωκεανία, με συνολικά 8.819.894 συμμετέχοντες.
Η υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συσχετίστηκε με:
- 24% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων.
- 12% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου.
- 23% υψηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας ή υπερβάλλοντος βάρους.
- 24% υψηλότερο κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου ή διαβήτη.
- 27% υψηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης ή άγχους.
- 31% υψηλότερο κίνδυνο παθήσεων του πεπτικού συστήματος.
- 18% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
Ακόμη και 100 γραμμάρια την ημέρα αυξάνουν τους κινδύνους
Στο πλαίσιο της μελέτης, η επιστημονική ομάδα διερεύνησε επίσης αν οι μεταβολές στην κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέοντανκαι με αλλαγές στον κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων.
Για κάθε επιπλέον 100 γραμμάρια την ημέρα, διαπιστώθηκε συσχέτιση με:
- 14% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων.
- 11% υψηλότερο κίνδυνο υπέρτασης.
- 4% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου.
- 3% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
- 2% υψηλότερο κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου ή διαβήτη.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ακόμη ότι κάθε αύξηση κατά 10% στην ενεργειακή πρόσληψη από αυτά τα τρόφιμα συνδεόταν με 16% υψηλότερο κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου ή διαβήτη.
Πώς επηρεάζουν την υγεία
Για πολλούς ανθρώπους, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 50% των θερμίδων που καταναλώνουν καθημερινά. Όπως επισημαίνουν ειδικοί στη διατροφή στο Newsweek, όταν τόσο μεγάλο μέρος της ενέργειας προέρχεται από λιγότερο υγιεινά τρόφιμα, αυξάνεται ο κίνδυνος χρόνιων νοσημάτων.
Τα νέα ευρήματα συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό με προηγούμενες μελέτες και μετα-αναλύσεις, οι οποίες έχουν καταγράψει εξαιρετικά αρνητικές συσχετίσεις ανάμεσα στη συνολική πρόσληψη υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και σε πολλαπλές προβλήματα υγείας.
Αυτό ωστόσο που δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτού του είδους τα τρόφιμα επηρεάζουν την υγεία.
Ορισμένες από τις θεωρίες που εξετάζονται αφορούν την πρόκληση χρόνιας φλεγμονή χαμηλού βαθμού, τη μεγαλύτερη πρόσληψη επιμολυντών, αλλά και τη χαμηλή περιεκτικότητά τους σε μακροθρεπτικά συστατικά και την πρόκληση διακυμάνσεων στο σάκχαρο του αίματος. Πρόκειται επίσης για ιδιαίτερα εύγεστα τρόφιμα, που ενισχύουν την επιθυμία για περαιτέρω κατανάλωσή τους και όπως επισημαίνουν διατροφολόγοι στο Newsweek έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας. Η παχυσαρκία, με τη σειρά της, συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο ενός ευρέος φάσματος δυσμενών εκβάσεων υγείας.
Μια διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί ακόμη να στερεί από τον οργανισμό βασικά θρεπτικά συστατικά, οδηγώντας σε ελλείψεις και διαταράσσοντας το εντερικό μικροβίωμα και τον εντερικό βλεννογόνο.
Οι διατροφολόγοι τονίζουν ότι μένει ακόμη να διευκρινιστεί ποια τρόφιμα προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία και αν οι παρατηρούμενες συσχετίσεις οφείλονται σε συγκεκριμένα συστατικά, πρόσθετα, στη θρεπτική σύνθεση, σε αλλαγές στη δομή των τροφίμων, σε άλλες πτυχές της επεξεργασίας ή σε συνδυασμούς αυτών των παραγόντων.
Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν ειδικοί στο Newsweek, η αβεβαιότητα αυτή δεν επισκιάζει όσα είναι ήδη γνωστά: Υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά στοιχεία υπέρ μιας διατροφής πλούσιας σε ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές με υψηλή θρεπτική αξία, όπως τα λαχανικά, τα φρούτα, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι.
