Μεγάλη αλλαγή στην εφεδρεία: Στόχος επιχειρησιακή ετοιμότητα για το 70% των στρατευσίμων σε 14 εβδομάδες
Ένα διαφορετικό μοντέλο στρατιωτικής θητείας, εφεδρείας και συνολικής προετοιμασίας της χώρας απέναντι στις σύγχρονες απειλές περιέγραψε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, κατά την παρουσία του στο IISS Prague Defence Summit στην Πράγα.
Ο Έλληνας Αρχηγός συμμετείχε στις εργασίες της διεθνούς συνόδου, η οποία πραγματοποιείται από τις 16 έως τις 18 Σεπτεμβρίου 2026, με τη στρατιωτική κινητοποίηση στην Ευρώπη να αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα της φετινής ατζέντας.
Στον πυρήνα της προσέγγισης βρίσκεται η έννοια του «Οπλίτη-Πολίτη»: ενός μοντέλου στο οποίο ο στρατεύσιμος και αργότερα ο έφεδρος διατηρεί ουσιαστικό δεσμό με την άμυνα της περιοχής όπου ζει, ενώ ταυτόχρονα αποκτά σύγχρονες δεξιότητες σε τεχνολογίες που έχουν πλέον καθοριστικό ρόλο στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Ο έφεδρος να υπερασπίζεται την περιοχή όπου ζει
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που περιγράφηκαν αφορά τη γεωγραφική σύνδεση του εφέδρου με τον τόπο καταγωγής ή μόνιμης κατοικίας του.
Η λογική είναι ότι σε περίπτωση κινητοποίησης ο πολίτης θα μπορεί να εντάσσεται σε μονάδες που συνδέονται με την περιοχή την οποία γνωρίζει και στην οποία ζει, αντί να τοποθετείται υποχρεωτικά σε ένα εντελώς διαφορετικό σημείο της χώρας.
Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η δημιουργία ισχυρότερων τοπικών αμυντικών σχηματισμών αλλά και μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των εφέδρων.
Η συγκεκριμένη φιλοσοφία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για νησιωτικές και ακριτικές περιοχές, όπου η γρήγορη κινητοποίηση διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα του αμυντικού σχεδιασμού.
Γιατί δεν αρκεί μόνο ένας επαγγελματικός στρατός
Ο Στρατηγός Δημήτριος Χούπης διαχώρισε τον ρόλο των επαγγελματικών δυνάμεων από εκείνον των στρατευσίμων και των εφέδρων.
Οι επαγγελματικές μονάδες είναι σχεδιασμένες για υψηλή και συνεχή επιχειρησιακή ετοιμότητα, ωστόσο σε περίπτωση μιας μεγάλης και παρατεταμένης σύγκρουσης απαιτείται πολύ μεγαλύτερο ανθρώπινο δυναμικό.
Σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσίασε, ένας αποκλειστικά επαγγελματικός στρατός δύσκολα μπορεί μόνος του να εξασφαλίσει την αριθμητική κλίμακα που θα απαιτούσε μία σύγκρουση μεγάλης διάρκειας.
Η συγκεκριμένη συζήτηση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Το θέμα της στρατιωτικής κινητοποίησης στην Ευρώπη αποτελούσε ξεχωριστή ενότητα του φετινού Prague Defence Summit, καθώς αρκετά ευρωπαϊκά κράτη επανεξετάζουν τα μοντέλα επάνδρωσης και εφεδρείας τους.
Drones, Τεχνητή Νοημοσύνη και κυβερνοχώρος μέσα στη θητεία
Η τεχνολογία αποτελεί τον δεύτερο μεγάλο πυλώνα του νέου μοντέλου.
Η στρατιωτική θητεία επιχειρείται να συνδεθεί περισσότερο με τις δεξιότητες των νεότερων γενεών, ώστε οι στρατεύσιμοι να εκπαιδεύονται σε αντικείμενα που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες ενός σύγχρονου πεδίου επιχειρήσεων.
Drones, συστήματα FPV, κυβερνοχώρος, Τεχνητή Νοημοσύνη, σύγχρονες επικοινωνίες και νέα οπλικά και μη θανατηφόρα συστήματα εντάσσονται σε αυτή τη φιλοσοφία.
Η στόχευση είναι η θητεία να μην αποτελεί ένα διάστημα κατά το οποίο ένας νέος αποκόπτεται από την τεχνολογική του πραγματικότητα, αλλά περίοδο κατά την οποία μπορεί να αποκτήσει επιπλέον γνώσεις και πρακτικές δεξιότητες.
Στόχος: Το 70% επιχειρησιακά έτοιμο σε 14 εβδομάδες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο στόχος που αφορά τον χρόνο εκπαίδευσης.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην Πράγα, επιδίωξη είναι το 70% των στρατευσίμων να μπορεί να θεωρείται επιχειρησιακά έτοιμο μέσα στις πρώτες 14 εβδομάδες εκπαίδευσης.
Το ζητούμενο δεν είναι επομένως μόνο πόσους εφέδρους μπορεί να κινητοποιήσει η χώρα, αλλά και πόσο γρήγορα αυτοί μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικά αξιοποιήσιμη στρατιωτική δύναμη.
Η εμπειρία των σύγχρονων πολέμων έχει αναδείξει ότι οι εξελίξεις στο πεδίο μπορούν να είναι εξαιρετικά γρήγορες, περιορίζοντας σημαντικά τον χρόνο που διαθέτει μία χώρα για εκπαίδευση μετά την έναρξη μιας κρίσης.
Ψηφιακή επιστράτευση αντί για διαδικασίες άλλης εποχής
Αλλαγές προβλέπονται και στον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιείται η κινητοποίηση εφέδρων.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ψηφιακές πλατφόρμες ειδοποίησης, διαδικτυακή εκπαίδευση, ασφαλείς επικοινωνίες και συστήματα διοίκησης προστατευμένα από κυβερνοεπιθέσεις.
Η λογική είναι ότι μία σύγχρονη επιστράτευση δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε διαδικασίες που σχεδιάστηκαν πριν από δεκαετίες, καθώς σε μία πραγματική κρίση τα ίδια τα δίκτυα επικοινωνιών μπορεί να αποτελούν στόχο.
Εξειδικευμένοι πολίτες στην εθνική άμυνα
Στο νέο μοντέλο σημαντικό ρόλο αποκτούν και επαγγελματίες του ιδιωτικού τομέα.
Ειδικότητες όπως κυβερνοασφάλεια, τηλεπικοινωνίες, ανάλυση δεδομένων και logistics είναι πλέον απαραίτητες στις σύγχρονες Ένοπλες Δυνάμεις, χωρίς να είναι πάντα εφικτό να διατηρείται μόνιμα μεγάλος αριθμός τέτοιων στελεχών μέσα στον στρατό.
Η δημιουργία μιας οργανωμένης δεξαμενής εξειδικευμένων εφέδρων θα μπορούσε να επιτρέψει την ταχεία αξιοποίηση των γνώσεών τους σε περίπτωση ανάγκης.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η πιλοτική αξιοποίηση γυναικών σε συγκεκριμένες ειδικότητες, όπως ανέφερε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ.
Από τη στρατιωτική άμυνα στη «συνολική άμυνα»
Η αλλαγή που περιγράφηκε δεν περιορίζεται στα στρατόπεδα.
Το μοντέλο της «συνολικής άμυνας» – whole-of-society defence προβλέπει στενότερη σύνδεση στρατιωτικών και πολιτικών δομών.
Λιμάνια, αεροδρόμια, δρόμοι, τηλεπικοινωνίες, ενεργειακές εγκαταστάσεις, βιομηχανίες, εφοδιαστικές αλυσίδες και κυβερνητικά ψηφιακά συστήματα μπορούν σε μία μεγάλη κρίση να αποκτήσουν άμεση στρατιωτική σημασία.
Πρόκειται για μια ευρύτερη τάση που συζητείται πλέον και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με έμφαση στην προστασία κρίσιμων υποδομών, την κυβερνοασφάλεια και τη δυνατότητα μιας κοινωνίας να συνεχίζει να λειτουργεί σε συνθήκες παρατεταμένης κρίσης.
Τα επόμενα χρόνια θεωρούνται καθοριστικά
Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ έθεσε ως κρίσιμο χρονικό ορίζοντα τα επόμενα τρία έως πέντε χρόνια, μέσα στα οποία η Ελλάδα και οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να προσαρμόσουν τα συστήματα κινητοποίησης, την τεχνολογία, τις υποδομές και την ενεργό εφεδρεία τους.
Ο στόχος που περιγράφεται είναι μέχρι το 2035 να έχει δημιουργηθεί ένα περισσότερο σύγχρονο και τεχνολογικά προηγμένο σύστημα άμυνας, στο οποίο οι Ένοπλες Δυνάμεις, οι έφεδροι και κρίσιμες πολιτικές υποδομές θα μπορούν να λειτουργούν συντονισμένα όταν απαιτηθεί.
Η φιλοσοφία του «Οπλίτη-Πολίτη» αποτελεί έτσι μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής: από την παραδοσιακή αντίληψη της θητείας ως ενός περιορισμένου χρονικού διαστήματος στρατιωτικής υπηρεσίας, σε ένα σύστημα όπου η εκπαίδευση, η τεχνολογία και η ενεργός εφεδρεία συνδέονται σε μεγαλύτερο βαθμό με την αμυντική προετοιμασία της χώρας.
