Μια απότομη μεταβολή στις συνθήκες του ηλιακού ανέμου έφτασε στη Γη, προκαλώντας νέο ενδιαφέρον για την εξέλιξη της γεωμαγνητικής δραστηριότητας τις επόμενες ώρες.
Πρόκειται για αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν διαπλανητικό ωστικό κύμα, δηλαδή ένα απότομο «μέτωπο» πίεσης και μαγνητικού πεδίου που ταξιδεύει μέσα στον ηλιακό άνεμο και, όταν φτάσει στον πλανήτη μας, μπορεί να συμπιέσει προσωρινά τη μαγνητόσφαιρα.
Τέτοιες διαταραχές μπορούν να συνδέονται με εκτινάξεις στεμματικού υλικού (CME), αλλά και με γρήγορα ρεύματα ηλιακού ανέμου που συναντούν βραδύτερο υλικό στο διαπλανητικό περιβάλλον.
Τι ακριβώς είναι ένα διαπλανητικό ωστικό κύμα
Ο Ήλιος απελευθερώνει συνεχώς φορτισμένα σωματίδια προς το Διάστημα, δημιουργώντας τον λεγόμενο ηλιακό άνεμο.
Όταν μια ταχύτερη ροή πλάσματος κινηθεί μέσα σε βραδύτερο ηλιακό άνεμο, μπορεί να σχηματιστεί ένα απότομο μέτωπο στο οποίο αυξάνονται η πυκνότητα, η πίεση και η ένταση του μαγνητικού πεδίου.
Όταν αυτό φτάσει στη Γη, συμπιέζει την πλευρά της μαγνητόσφαιρας που βρίσκεται απέναντι από τον Ήλιο και μπορεί να προκαλέσει απότομη μεταβολή στις μετρήσεις του γήινου μαγνητικού πεδίου.
Η εμφάνιση ενός τέτοιου κύματος, πάντως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα ακολουθήσει ισχυρή γεωμαγνητική καταιγίδα. Η εξέλιξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ένταση και, κυρίως, τον προσανατολισμό του διαπλανητικού μαγνητικού πεδίου που ακολουθεί.
Τι είναι οι γεωμαγνητικές καταιγίδες
Η NOAA κατατάσσει τις γεωμαγνητικές καταιγίδες από G1 έως G5.
Η G1 είναι η χαμηλότερη βαθμίδα της κλίμακας και χαρακτηρίζεται ως «ήπια». Σε τέτοιες περιπτώσεις οι επιπτώσεις, όταν υπάρχουν, αφορούν κυρίως υψηλά γεωγραφικά πλάτη.
Μπορούν να καταγραφούν μικρές διακυμάνσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα, περιορισμένες επιδράσεις στη λειτουργία δορυφόρων και μεταβολές στη διάδοση ραδιοκυμάτων, ενώ το βόρειο σέλας μπορεί να γίνει ορατό νοτιότερα από το συνηθισμένο.
Τι δείχνει μέχρι στιγμής η πρόγνωση της NOAA
Παρά τις αναφορές για πιθανότητα ήπιας γεωμαγνητικής καταιγίδας, η τελευταία τριήμερη πρόγνωση του Space Weather Prediction Center της NOAA, που εκδόθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου, δεν προέβλεπε επίπεδα G1 ή υψηλότερα έως τις 15 Σεπτεμβρίου.
Η NOAA ανέμενε πάντως ασταθείς έως ενεργές γεωμαγνητικές συνθήκες στις 14 και 15 Σεπτεμβρίου, λόγω μεταβολής του ηλιακού μαγνητικού τομέα και επίδρασης ταχύτερου ηλιακού ανέμου από στεμματική οπή.
Αυτό σημαίνει ότι η κατάσταση χρειάζεται παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, καθώς η συμπεριφορά του ηλιακού ανέμου μπορεί να μεταβληθεί μέσα σε λίγες ώρες.
Μπορούν να επηρεαστούν οι ραδιοεπικοινωνίες;
Σε ήπια γεωμαγνητικά επεισόδια οι επιπτώσεις στις καθημερινές επικοινωνίες είναι συνήθως περιορισμένες.
Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι HF ραδιοεπικοινωνίες, τα συστήματα πλοήγησης και οι δορυφορικές υπηρεσίες, κυρίως σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη και όταν η γεωμαγνητική δραστηριότητα ενισχύεται σημαντικά.
Για τους ραδιοερασιτέχνες, τέτοιες μεταβολές μπορούν επίσης να αλλάξουν προσωρινά τις συνθήκες διάδοσης στα βραχέα κύματα.
Το περιστατικό αποτελεί ακόμη μία υπενθύμιση ότι η Γη βρίσκεται διαρκώς μέσα σε ένα δυναμικό διαστημικό περιβάλλον, όπου μεταβολές που ξεκινούν από τον Ήλιο μπορούν, μετά από ένα ταξίδι εκατομμυρίων χιλιομέτρων, να φτάσουν μέχρι τη μαγνητόσφαιρα του πλανήτη μας.
