Σε νέα, βαθύτερη φάση περνά η αμυντική συνεργασία Ελλάδας και Βουλγαρίας, με την Αθήνα να ενισχύει το επιχειρησιακό της αποτύπωμα στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
Η Βουλγαρία όχι μόνο παρέχει υποδομές για τη φιλοξενία και την υποστήριξη ελληνικού στρατιωτικού αποσπάσματος στην αεροπορική βάση Μπεζμέρ, αλλά βρίσκεται εκ νέου μπροστά στο ενδεχόμενο να ζητήσει τη συνδρομή της Ελλάδας για την αντιβαλλιστική προστασία της, με την ανάπτυξη συστήματος Patriot στο βόρειο τμήμα της ελληνικής επικράτειας.
Οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία λόγω της κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή και του σχεδίου για προσωρινή εγκατάσταση έως και οκτώ αμερικανικών αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού στη βάση Μπεζμέρ, προκειμένου να υποστηριχθούν αμερικανικές επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Η συμφωνία για την ελληνική παρουσία στο Μπεζμέρ
Η Βουλή των Ελλήνων κύρωσε με τον νόμο 5319/2026 τη συμφωνία μεταξύ των υπουργείων Άμυνας Ελλάδας και Βουλγαρίας για την υποστήριξη ελληνικού στρατιωτικού αποσπάσματος, το οποίο θα εκτελεί αποστολές εναέριας ναυτικής περιπολίας στο πλαίσιο των μέτρων ενισχυμένης παρουσίας του ΝΑΤΟ στη Μαύρη Θάλασσα.
Η συμφωνία είχε υπογραφεί στη Σόφια στις 19 Αυγούστου 2021 και στην Αθήνα στις 17 Νοεμβρίου του ίδιου έτους, ενώ εγκρίθηκε από την ελληνική Βουλή στις 15 Ιουλίου 2026 και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μία ημέρα αργότερα.
Σύμφωνα με το επίσημο κείμενο, η βάση Μπεζμέρ θα μπορεί να χρησιμοποιείται για τη στάθμευση και την υποστήριξη ελληνικού αεροσκάφους ναυτικής περιπολίας. Η βουλγαρική πλευρά αναλαμβάνει να παρέχει υπηρεσίες ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, επιτήρηση μέσω ραντάρ, μετεωρολογική ενημέρωση, πυρασφάλεια, υπηρεσίες έρευνας και διάσωσης, χώρους στάθμευσης, γραφεία, επίγεια μέσα και δυνατότητες ανεφοδιασμού.
Η τεχνική συντήρηση του ελληνικού αεροσκάφους θα πραγματοποιείται από προσωπικό της ελληνικής πλευράς, ενώ προβλέπεται και η παρουσία αξιωματικού συνδέσμου στον πύργο ελέγχου του Μπεζμέρ κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων.
Δεν δημιουργείται μόνιμη ελληνική βάση
Η συμφωνία δεν προβλέπει την παραχώρηση βουλγαρικής στρατιωτικής εγκατάστασης στην Ελλάδα ούτε τη δημιουργία αυτόνομης και μόνιμης ελληνικής αεροπορικής βάσης.
Δημιουργεί, ωστόσο, ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο που επιτρέπει στην Πολεμική Αεροπορία να χρησιμοποιεί τις υποδομές του Μπεζμέρ, όταν αυτό απαιτείται από τις αποστολές του ΝΑΤΟ στη Μαύρη Θάλασσα.
Πρόκειται για σημαντική επιχειρησιακή διευκόλυνση, καθώς ελληνικά πληρώματα και μέσα θα μπορούν να δραστηριοποιούνται πλησιέστερα στη Μαύρη Θάλασσα, χωρίς να χρειάζεται να εκκινούν κάθε αποστολή από αεροδρόμια της ελληνικής επικράτειας.
Οι αποστολές εναέριας ναυτικής περιπολίας διαφέρουν από την αστυνόμευση του βουλγαρικού εναέριου χώρου. Αφορούν κυρίως την επιτήρηση θαλάσσιων περιοχών, την αναγνώριση κινήσεων πλοίων, τη συλλογή επιχειρησιακής εικόνας και την υποστήριξη των ναυτικών δραστηριοτήτων της Συμμαχίας.
Η ενίσχυση της αεροπορικής και ναυτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ στη Μαύρη Θάλασσα αποτελεί μέρος των αποφάσεων που είχαν ληφθεί στη Σύνοδο της Βαρσοβίας, με στόχο την ενίσχυση της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας.
Νέο αίτημα για ελληνική προστασία με Patriot
Παράλληλα με την κύρωση της συμφωνίας, στη Βουλγαρία άνοιξε νέα συζήτηση για την προστασία της χώρας από πιθανή πυραυλική απειλή.
Ο Βούλγαρος βουλευτής και συμπρόεδρος του κόμματος «Ναι, Βουλγαρία», Ιβάιλο Μίρτσεφ, δήλωσε ότι εφόσον το Κοινοβούλιο εγκρίνει τη μεταστάθμευση των αμερικανικών αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού στο Μπεζμέρ, η Σόφια θα πρέπει να ζητήσει από την ελληνική πλευρά την ανάπτυξη πυροβολαρχίας Patriot σε ελληνικό έδαφος, με δυνατότητα αντιβαλλιστικής κάλυψης της Βουλγαρίας.
Ο Μίρτσεφ υπογράμμισε ότι πριν από οποιαδήποτε απόφαση θα πρέπει να υπάρξει πλήρης ενημέρωση από τον Βούλγαρο πρωθυπουργό, το υπουργείο Άμυνας και τις υπηρεσίες πληροφοριών, καθώς η παρουσία των αμερικανικών αεροσκαφών συνδέεται με τις επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή.
Η αρμόδια Επιτροπή Άμυνας του βουλγαρικού Κοινοβουλίου ενέκρινε ήδη το σχέδιο απόφασης για την προσωρινή παρουσία των αμερικανικών αεροσκαφών και στρατιωτικού προσωπικού, με την τελική απόφαση να αναμένεται από την Ολομέλεια.
Το αμερικανικό αίτημα αφορά την εγκατάσταση έως οκτώ αεροσκαφών KC-135, του απαραίτητου εξοπλισμού και έως 250 στρατιωτικών στη βάση Μπεζμέρ, για το χρονικό διάστημα από τις 24 Ιουλίου έως την 1η Οκτωβρίου 2026.
Το προηγούμενο του Μαρτίου
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Βουλγαρία ζητά από την Ελλάδα να συμβάλει άμεσα στην αεράμυνά της.
Στις 6 Μαρτίου 2026, έπειτα από επίσημο αίτημα της Σόφιας και απόφαση του ΚΥΣΕΑ, η Ελλάδα μετέφερε πυροβολαρχία Patriot σε περιοχή της Βόρειας Ελλάδας, ώστε να παρέχει αντιβαλλιστική κάλυψη σε μεγάλο τμήμα της βουλγαρικής επικράτειας.
Παράλληλα, δύο ελληνικά F-16 μεταστάθμευσαν σε αεροδρόμιο της Βόρειας Ελλάδας, ενώ δύο ανώτεροι αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας τοποθετήθηκαν στο Κέντρο Επιχειρήσεων των βουλγαρικών Ενόπλων Δυνάμεων στη Σόφια για τον συντονισμό των ενεργειών.
Η συγκεκριμένη διάταξη τερματίστηκε όταν η αξιολόγηση της απειλής άλλαξε. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε δηλώσει τον Μάιο ότι η πυροβολαρχία είχε τοποθετηθεί στο Διδυμότειχο για την κάλυψη της Βουλγαρίας έναντι πιθανής πυραυλικής απειλής από το Ιράν και ότι θα μπορούσε να αναπτυχθεί ξανά εφόσον το απαιτούσαν οι επιχειρησιακές συνθήκες.
Ισχυρό μήνυμα εμπιστοσύνης προς την Ελλάδα
Το νέο αίτημα που προτείνεται από Βούλγαρους βουλευτές αποτελεί ουσιαστικά πρόταση επαναφοράς του μοντέλου που είχε εφαρμοστεί τον Μάρτιο.
Σε πολιτικό και στρατηγικό επίπεδο, αποτυπώνει τον βαθμό εμπιστοσύνης της Σόφιας στις δυνατότητες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και ιδιαίτερα στην ικανότητα της Ελλάδας να παρέχει αεροπορική και αντιβαλλιστική προστασία πέρα από τα εθνικά της σύνορα.
Η Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον στον παραδοσιακό της ρόλο στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Μέσω της βάσης Μπεζμέρ, των αποστολών ναυτικής περιπολίας και της δυνατότητας κάλυψης της Βουλγαρίας με Patriot και F-16, ενισχύει τη θέση της ως βασικός πυλώνας ασφάλειας στα Βαλκάνια και στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
