Δημογραφικός συναγερμός στην Ελλάδα: Οι γεννήσεις μειώθηκαν σχεδόν στο μισό μέσα σε 20 χρόνια
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις σοβαρότερες δημογραφικές προκλήσεις της σύγχρονης ιστορίας της, καθώς ο αριθμός των γεννήσεων παρουσιάζει δραματική συρρίκνωση, ενώ η δημιουργία οικογένειας μετατίθεται ολοένα και αργότερα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο ομότιμος καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρωνας Κοτζαμάνης, οι γεννήσεις στη χώρα έχουν μειωθεί κατά περίπου 44% μέσα σε δύο δεκαετίες.
Ενδεικτικά, ενώ την περίοδο 2008-2009 καταγράφονταν κατά μέσο όρο 117.600 γεννήσεις ετησίως, σήμερα ο αριθμός αυτός έχει υποχωρήσει στις περίπου 65.000 γεννήσεις, αποτυπώνοντας το μέγεθος του προβλήματος.
Οι Ελληνίδες αποκτούν παιδιά σε ολοένα μεγαλύτερη ηλικία
Παράλληλα με τη μείωση των γεννήσεων, αυξάνεται συνεχώς και η ηλικία στην οποία οι γυναίκες γίνονται μητέρες.
Η μέση ηλικία τεκνοποίησης από τα περίπου 30 έτη πριν από δύο δεκαετίες έχει πλέον ξεπεράσει τα 32 έτη, ακολουθώντας μια σταθερή ανοδική πορεία.
Το φαινόμενο αυτό συνδέεται τόσο με κοινωνικές αλλαγές όσο και με τις αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα νέα ζευγάρια.
Λιγότερες γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία
Σημαντικός παράγοντας της δημογραφικής κρίσης είναι και η μείωση του πληθυσμού των γυναικών ηλικίας 25 έως 44 ετών.
Μέσα σε λιγότερο από είκοσι χρόνια, η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα έχει μειωθεί κατά περίπου 480.000 άτομα, δηλαδή σχεδόν κατά 28%.
Οι ειδικοί αποδίδουν αυτή την εξέλιξη αφενός στη διαχρονική μείωση των γεννήσεων από τη δεκαετία του 1980 και αφετέρου στο ισχυρό μεταναστευτικό κύμα που ακολούθησε την οικονομική κρίση, με χιλιάδες νέους ανθρώπους να αναζητούν καλύτερες συνθήκες ζωής και εργασίας στο εξωτερικό.
Η τεκνογονία αλλάζει πρόσωπο
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται μόνο στον αριθμό των γεννήσεων αλλά και στον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται πλέον οι οικογένειες.
Σήμερα:
- Περισσότερα από ένα στα τέσσερα παιδιά γεννιούνται από μητέρες άνω των 35 ετών
- Οι γεννήσεις από γυναίκες άνω των 40 ετών έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί
- Οι γεννήσεις εκτός γάμου έχουν υπερδιπλασιαστεί
- Περίπου 1 στα 10 παιδιά έρχεται στον κόσμο με τη βοήθεια υποβοηθούμενης αναπαραγωγής
- Σχεδόν 63% των γεννήσεων πραγματοποιούνται με καισαρική τομή
- Μία στις επτά γεννήσεις αφορά μητέρες αλλοδαπής καταγωγής
Την ίδια στιγμή, οι γεννήσεις από γυναίκες κάτω των 30 ετών έχουν μειωθεί εντυπωσιακά σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες.
Η οικονομική αβεβαιότητα αποθαρρύνει τα νέα ζευγάρια
Οι δημογράφοι επισημαίνουν ότι η υπογεννητικότητα δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, καθώς αντίστοιχες τάσεις καταγράφονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Ωστόσο, η Ελλάδα εμφανίζει από τις μεγαλύτερες απώλειες γεννήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι βασικότεροι λόγοι είναι:
• Η εργασιακή ανασφάλεια
• Οι χαμηλοί μισθοί
• Η δυσκολία εύρεσης σταθερής εργασίας
• Το υψηλό κόστος ανατροφής παιδιών
• Η έλλειψη επαρκών πολιτικών στήριξης της οικογένειας
• Η στεγαστική κρίση που πλήττει κυρίως τα μεγάλα αστικά κέντρα
• Οι δυσκολίες συνδυασμού καριέρας και οικογενειακής ζωής
Η συνεχής άνοδος των ενοικίων και των τιμών κατοικίας έχει καταστεί ένας από τους σημαντικότερους ανασταλτικούς παράγοντες για τη δημιουργία οικογένειας, ιδιαίτερα για τους νέους που βρίσκονται στα πρώτα επαγγελματικά τους βήματα.
Ένα πρόβλημα με σοβαρές συνέπειες για το μέλλον
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αν δεν ανακοπεί η σημερινή πορεία, η Ελλάδα θα βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμη μεγαλύτερη γήρανση του πληθυσμού, συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού και αυξημένες πιέσεις στο ασφαλιστικό και κοινωνικό σύστημα.
Η δημογραφική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική απειλή, αλλά μια πραγματικότητα που ήδη επηρεάζει την οικονομία, την κοινωνία και τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας.
