Νέο νομοσχέδιο ενισχύει την προστασία των καταναλωτών – Τι αλλάζει σε ηλεκτρονικές αγορές, εγγυήσεις και οικολογικές διαφημίσεις
Σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα των καταναλωτών φέρνει το νέο νομοθετικό πλαίσιο του Υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο ενσωματώνει ευρωπαϊκές οδηγίες και αναμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες πραγματοποιούν αγορές μέσω διαδικτύου, διαχειρίζονται βλάβες ηλεκτρονικών συσκευών και ενημερώνονται για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς των επιχειρήσεων.
Στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι η ενίσχυση της διαφάνειας, η διευκόλυνση των καταναλωτών και η αντιμετώπιση πρακτικών που προκαλούν σύγχυση ή παραπλάνηση στην αγορά.
Ακύρωση online αγορών χωρίς ταλαιπωρία
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Μέχρι σήμερα, αρκετοί καταναλωτές δυσκολεύονταν να βρουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούσαν να ακυρώσουν μια αγορά ή να ασκήσουν το δικαίωμα υπαναχώρησης, καθώς πολλές επιχειρήσεις έκρυβαν τη σχετική διαδικασία πίσω από περίπλοκα μενού και δυσνόητες φόρμες επικοινωνίας.
Με το νέο καθεστώς, οι ηλεκτρονικές επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να διαθέτουν ειδικό, εμφανές και εύχρηστο μηχανισμό ακύρωσης, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί άμεσα και ηλεκτρονικά να γνωστοποιεί ότι επιθυμεί να υπαναχωρήσει από τη συναλλαγή του.
Στην πράξη, η διαδικασία θα ολοκληρώνεται με λίγα βήματα, χωρίς περιττή γραφειοκρατία ή αναζήτηση κρυμμένων επιλογών στις ιστοσελίδες των επιχειρήσεων.
Ποιοι δεν καλύπτονται από τις νέες διατάξεις
Παρότι οι αλλαγές έχουν ευρύ πεδίο εφαρμογής, υπάρχουν συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Εκτός των νέων προβλέψεων παραμένουν υπηρεσίες και προϊόντα που καταναλώνονται ή εκτελούνται άμεσα, όπως παραγγελίες τροφίμων από ηλεκτρονικά σούπερ μάρκετ ή υπηρεσίες μετακίνησης μέσω εφαρμογών ταξί.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δεν εφαρμόζεται σε αγορές πολύ μικρής αξίας, όταν το συνολικό τίμημα της συναλλαγής δεν υπερβαίνει τα 30 ευρώ.
Ισχυρότερη προστασία σε τραπεζικά και ασφαλιστικά προϊόντα
Ενισχύονται επίσης τα δικαιώματα των πολιτών στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που συνάπτονται εξ αποστάσεως.
Όσοι αποκτούν μέσω διαδικτύου προϊόντα όπως πιστωτικές κάρτες, ασφαλιστήρια συμβόλαια, επενδυτικά προγράμματα ή άλλες τραπεζικές υπηρεσίες, θα μπορούν να υπαναχωρούν από τη σύμβαση εντός 14 ημερών, χωρίς επιβάρυνση και χωρίς να χρειάζεται να αιτιολογήσουν την απόφασή τους.
Για τα ατομικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, το χρονικό περιθώριο επανεξέτασης της απόφασης επεκτείνεται στις 30 ημέρες, παρέχοντας μεγαλύτερη ασφάλεια στους καταναλωτές πριν δεσμευτούν μακροπρόθεσμα.
Το «δικαίωμα στην επισκευή» γίνεται πραγματικότητα
Το νέο νομοσχέδιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα και στη φιλοσοφία της επισκευής αντί της αντικατάστασης.
Με την υιοθέτηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για το «δικαίωμα στην επισκευή», οι πολίτες αποκτούν περισσότερες δυνατότητες να επιδιορθώνουν τις συσκευές τους αντί να αναγκάζονται να αγοράζουν νέες κάθε φορά που παρουσιάζεται μια βλάβη.
Η πρωτοβουλία στοχεύει αφενός στη μείωση του οικονομικού βάρους για τα νοικοκυριά και αφετέρου στον περιορισμό των ηλεκτρονικών απορριμμάτων, τα οποία αυξάνονται συνεχώς τα τελευταία χρόνια.
Οι επιχειρήσεις θα οφείλουν πλέον να ενημερώνουν ξεκάθαρα τους καταναλωτές για τις επιλογές που διαθέτουν ανάμεσα στην επισκευή και την αντικατάσταση, καθώς και για τα δικαιώματα που απορρέουν από την εγγύηση του προϊόντος.
Ποιες συσκευές εντάσσονται στο νέο καθεστώς
Οι νέες ρυθμίσεις καλύπτουν ένα μεγάλο εύρος οικιακών και επαγγελματικών συσκευών, μεταξύ των οποίων:
- πλυντήρια και στεγνωτήρια
- ψυγεία και καταψύκτες
- πλυντήρια πιάτων
- τηλεοράσεις και οθόνες
- ηλεκτρικές σκούπες
- κινητά τηλέφωνα
- tablets
- φορητούς υπολογιστές
- συστήματα αποθήκευσης δεδομένων
- και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές ευρείας χρήσης.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η δημιουργία ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας όπου οι καταναλωτές θα μπορούν να αναζητούν πιστοποιημένους επισκευαστές, να συγκρίνουν υπηρεσίες και να ενημερώνονται για τις διαθέσιμες λύσεις πριν προχωρήσουν σε αγορά νέας συσκευής.
Η πανευρωπαϊκή πλατφόρμα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τις «πράσινες» διαφημίσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην αντιμετώπιση του λεγόμενου greenwashing, δηλαδή της πρακτικής κατά την οποία επιχειρήσεις προβάλλουν προϊόντα ή υπηρεσίες ως οικολογικές χωρίς να διαθέτουν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία.
Με τις νέες διατάξεις, γενικόλογες ή ατεκμηρίωτες διαφημιστικές εκφράσεις όπως:
- «100% πράσινο προϊόν»
- «απόλυτα φιλικό προς το περιβάλλον»
- «κλιματικά ουδέτερο»
δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα αν δεν συνοδεύονται από επιστημονική και επαληθεύσιμη τεκμηρίωση.
Οι παραπλανητικοί περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί θα θεωρούνται πλέον αθέμιτη εμπορική πρακτική, δίνοντας στις αρμόδιες αρχές τη δυνατότητα να επιβάλλουν κυρώσεις και να παρεμβαίνουν όταν διαπιστώνεται ότι οι καταναλωτές οδηγούνται σε λανθασμένες επιλογές.
Μια νέα εποχή για τα δικαιώματα των καταναλωτών
Το νέο νομοσχέδιο επιχειρεί να προσαρμόσει την αγορά στις σύγχρονες απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής, προσφέροντας περισσότερη διαφάνεια, ισχυρότερη προστασία στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, μεγαλύτερη διάρκεια ζωής στα προϊόντα μέσω της επισκευής και αυστηρότερους ελέγχους στις περιβαλλοντικές διαφημίσεις.
