Με δύο εμβληματικές μονάδες να αποχωρούν από την ενεργό δράση, το Πολεμικό Ναυτικό γυρίζει σελίδα σε μια μακρά εποχή που στήριξε για δεκαετίες την αποτρεπτική ισχύ της χώρας. Η φρεγάτα «Θεμιστοκλής» και το υποβρύχιο «Ποσειδών», πλοία που «έγραψαν» χιλιάδες ώρες επιχειρησιακής παρουσίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, υποστέλλουν τη σημαία τους, ολοκληρώνοντας έναν κύκλο που ξεπερνά τα 40 χρόνια υπηρεσίας για το καθένα.
Η «Θεμιστοκλής»: από την Ολλανδία στον ελληνικό Στόλο – και στην πρώτη γραμμή
Η φρεγάτα «Θεμιστοκλής» (F-465), τύπου S, ναυπηγήθηκε το 1981 και υπηρέτησε αρχικά στο ολλανδικό ναυτικό έως το 2003. Τον Οκτώβριο του 2003 εντάχθηκε στον ελληνικό Στόλο και από τότε λειτούργησε ως μία από τις πιο «δουλεμένες» μονάδες επιφανείας, με συμμετοχή σε αποστολές τόσο εθνικού όσο και διεθνούς χαρακτήρα, σε περιόδους όπου η ένταση και οι απαιτήσεις στο πεδίο ήταν αυξημένες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η ελληνοτουρκική κρίση του 2020, όταν ναυτικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν στο νοτιοανατολικό Αιγαίο και ο Στόλος βρισκόταν σε κατάσταση παρατεταμένης επιφυλακής. Παρά το ότι δεν πέρασε από εκτεταμένο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού όπως άλλες φρεγάτες της ίδιας κλάσης, ξεχώρισε για τη διαθεσιμότητα και τον ρυθμό επιχειρήσεων. Ενδεικτικά, το 2022 καταγράφηκε ως μία από τις πιο δραστήριες μονάδες, με πάνω από 218 ημέρες εν πλω σε αποστολές μέσα σε έναν χρόνο – αριθμός ιδιαίτερα υψηλός για πλοίο αυτής της ηλικίας.
Η επίσημη απόσυρσή της προγραμματίζεται για 20 Μαρτίου, με τελετή στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας. Ο παροπλισμός της δεν είναι μεμονωμένος: εντάσσεται στη συνολική αναδιάταξη του στόλου φρεγατών, όπου η έλευση νέων μονάδων FDI Belh@rra σημαίνει σταδιακή έξοδο παλαιότερων τύπου S.
Η μετάβαση στις FDI και η «αλυσίδα» των παροπλισμών
Μετά την ένταξη της νέας φρεγάτας FDI «Κίμων», η «Θεμιστοκλής» είναι η πρώτη κλάσης Kortenaer που αποσύρεται στο πλαίσιο αυτής της μετάβασης. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι μέχρι τα μέσα του 2027, με την παραλαβή των επόμενων Belh@rra, θα ακολουθήσουν και άλλες φρεγάτες τύπου S χωρίς εκσυγχρονισμό, όπως ο «Κανάρης» και ο «Νικηφόρος Φωκάς», οι οποίες είχαν ενταχθεί στον Στόλο τη δεκαετία του 2000, αλλά πλέον υπολείπονται σε τεχνολογικές δυνατότητες σε σχέση με τις σύγχρονες επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Στο μεταξύ, η φρεγάτα «Σαλαμίς» τύπου ΜΕΚΟ, μετά από πολυετή περίοδο εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης, επιστρέφει στη δύναμη, ενισχύοντας ξανά τον κορμό των τεσσάρων ΜΕΚΟ που θα πλαισιωθούν από τις νέες FDI και τις μελλοντικές Bergamini ιταλικής σχεδίασης, συγκροτώντας τη νέα «αιχμή» του στόλου επιφανείας.
Το «Ποσειδών»: 47 χρόνια κάτω από την επιφάνεια
Παράλληλα, το Πολεμικό Ναυτικό αποχαιρετά και το υποβρύχιο S-116 «Ποσειδών», το οποίο υποστέλλει τη σημαία του στις 26 Φεβρουαρίου, ολοκληρώνοντας 47 χρόνια συνεχούς παρουσίας. Ήταν το πρώτο από τα τέσσερα υποβρύχια τύπου 209/1200 που αποκτήθηκαν από τη Γερμανία τη δεκαετία του 1970 και για πολλά χρόνια αποτέλεσε κρίσιμο εργαλείο θαλάσσιας αποτροπής.
Το «Ποσειδών» καθελκύστηκε στις 21 Μαρτίου 1978 και παραλήφθηκε από το Πολεμικό Ναυτικό στις 21 Μαρτίου 1979, εντασσόμενο στη δύναμη του Αρχηγείου Στόλου και συμμετέχοντας σε μια τεράστια περίοδο επιχειρησιακής δραστηριότητας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Ο παροπλισμός του δεν συνοδεύεται από άμεση αντικατάσταση, ωστόσο εντάσσεται στη νέα δομή δυνάμεων που προβλέπει συνολικά οκτώ επιχειρησιακά υποβρύχια:
- τα 4 τύπου 214 («Παπανικολής», «Πιπίνος», «Ματρώζος», «Κατσώνης»),
- το εκσυγχρονισμένο 209 «Ωκεανός»,
- και τρία ακόμη 209 («Νηρεύς», «Αμφιτρίτη», «Πόντος»).
Η ανανέωση του υποβρυχιακού στόλου βρίσκεται ήδη σε φάση διερεύνησης, με στόχο την απόκτηση τεσσάρων νέων υποβρυχίων με ορίζοντα το 2030. Στο τραπέζι αναφέρονται προτάσεις από διάφορες χώρες και ναυπηγικές σχολές, με επιλογές που καλύπτουν διαφορετικά δόγματα και τεχνολογικές φιλοσοφίες.
Η «Θεμιστοκλής» φεύγει – αλλά το όνομα επιστρέφει
Παρότι η φρεγάτα «Θεμιστοκλής» ολοκληρώνει τον επιχειρησιακό της κύκλο, το όνομα δεν αποσύρεται. Η τέταρτη φρεγάτα FDI που θα αποκτήσει η Ελλάδα αναμένεται να βαφτιστεί επίσης «Θεμιστοκλής», κρατώντας ζωντανή την ιστορική συνέχεια και τιμώντας τον Αθηναίο στρατηγό της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας.
Έτσι, η κληρονομιά των παλαιότερων μονάδων περνά σταδιακά στη νέα εποχή των σύγχρονων, δικτυοκεντρικών πλατφορμών, με το Πολεμικό Ναυτικό να μετασχηματίζει βήμα-βήμα τη δομή και τις δυνατότητές του για τα δεδομένα του σημερινού επιχειρησιακού περιβάλλοντος.
