Η Τεχεράνη φέρεται να είπε «όχι» σε αμερικανική πρόταση για τον περιορισμό του πυρηνικού της προγράμματος, καθώς όπως μεταδίδεται, το αντάλλαγμα που προσφερόταν από την Ουάσιγκτον ήταν ουσιαστικά μόνο μια δέσμευση ότι οι ΗΠΑ δεν θα προχωρήσουν σε επίθεση σε ιρανικό έδαφος.
Σύμφωνα με την ίδια εικόνα, το Ιράν περίμενε ότι στο πακέτο θα υπήρχε τουλάχιστον μερική άρση κυρώσεων ή ένας οδικός χάρτης σταδιακής χαλάρωσής τους. Ωστόσο, αυτό δεν φέρεται να συμπεριλήφθηκε, με αποτέλεσμα η πρόταση να θεωρηθεί πολιτικά και οικονομικά «κενή» για την ιρανική πλευρά.
Το πρόβλημα για την Τεχεράνη δεν είναι μόνο τεχνικό, αλλά και βαθιά εσωτερικό. Μια συμφωνία που θα παρουσιαζόταν ως υποχώρηση χωρίς απτά ανταλλάγματα θα μπορούσε να πυροδοτήσει ισχυρές αντιδράσεις στο εσωτερικό, ειδικά από το «σκληρό» στρατόπεδο που βλέπει τους αμερικανικούς όρους ως παραβίαση κυριαρχίας. Σε ένα κράτος με ισχυρή αίσθηση ιστορικού ρόλου και «αυτοκρατορικής» κληρονομιάς, το ζήτημα της αξιοπρέπειας και της ισχύος στην περιοχή λειτουργεί ως βασικός παράγοντας λήψης αποφάσεων.
Η αμερικανική πρόταση, όπως περιγράφεται, προέβλεπε ουσιαστικούς περιορισμούς στην ιρανική πυρηνική δραστηριότητα, χωρίς όμως ουσιαστική ελάφρυνση των κυρώσεων. Γι’ αυτό και η ιρανική απάντηση αντιμετωπίζεται ως αναμενόμενη: περισσότερο από διαπραγμάτευση, παρουσιάστηκε ως ένα «τελεσίγραφο» τύπου ή δέχεστε ή ρισκάρετε σύγκρουση, με ορισμένους να παραλληλίζουν τη λογική πίεσης με άλλες περιπτώσεις (αν και με εντελώς διαφορετικά δεδομένα και ισορροπίες).
Συγκεκριμένα, οι όροι που περιλαμβάνονταν σύμφωνα με τις πληροφορίες ήταν οι εξής:
- Πλήρης παύση εμπλουτισμού ουρανίου για 3 έως 5 χρόνια.
- Μετά το πέρας της αναστολής, επανεκκίνηση εμπλουτισμού σε χαμηλό επίπεδο, περίπου 1,5%.
- Παράδοση 400 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%.
- Καμία άρση κυρώσεων, με μοναδική αμερικανική δέσμευση τη μη στρατιωτική επίθεση.
Με αυτά τα δεδομένα, η ιρανική πλευρά εκτίμησε ότι το πλαίσιο ήταν υπερβολικά δεσμευτικό και δεν πρόσφερε ρεαλιστικό «ισοδύναμο», οδηγώντας στην απόρριψη και αφήνοντας –όπως σχολιάζεται– το «πυρηνικό χάσμα» να μεγαλώνει αντί να κλείνει.
Την ίδια ώρα, στο παρασκήνιο εντείνονται οι ενδείξεις στρατιωτικής και γεωπολιτικής κινητικότητας. Οι ΗΠΑ φέρονται να ενισχύουν την παρουσία τους στην περιοχή, ενώ η Κίνα δείχνει αποφασισμένη να προστατεύσει τα στρατηγικά της συμφέροντα σε μια ζώνη που θεωρεί κρίσιμη για την ενεργειακή της ασφάλεια. Όπως αναφέρεται, έχουν υπάρξει κινήσεις κινεζικών μέσων ηλεκτρονικού πολέμου κοντά σε αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις στα ανοικτά του Ομάν, καθώς και μεταφορά εξοπλισμού επιτήρησης/ηλεκτρονικού πολέμου προς το Ιράν, σε μια εξέλιξη που ανεβάζει περαιτέρω το θερμόμετρο στην περιοχή.
