Λύθηκε ο γρίφος στο αινιγματικό χαμόγελο της Μόνα Λίζα

Mona-Lisa

Θα μπορούσε να πει κανείς πως πρόκειται για έναν πίνακα που έχει απασχολήσει το κοινό όσο κανένας άλλος κι έχει προκαλέσει θαυμασμό ακόμη και οργή για το επιτυχημένα αινιγματικό χαμόγελο της γυναικείας φιγούρας που απεικονίζει. Ο λόγος βέβαια για τη Μόνα Λίζα του Λεονάρντο ντα Βίντσι που έχει απασχολήσει αμέτρητους ειδικούς στο πέρασμα των χρόνων.

Αποτελώντας αδιαμφισβήτητα το πιο μυστηριώδες χαμόγελο στον κόσμο μία νέα έρευνα φιλοδοξεί να αποκαλύψει τον λόγο που αυτό το διάσημο μειδίαμα είναι τόσο ξεχωριστό. Χείρα βοηθείας την επίλυση του μυστηρίου φαίνεται πως προσέφερε κι ένα ακόμα χαμόγελο που τους τράβηξε την προσοχ, το οποίο μοιάζει  εξίσου αινιγματικό και ιδιαίτερο. Πρόκειται για εκείνο της Λα Μπέλα Πρινσιπέσα, έναν πίνακα που ο ιδιοφυής καλλιτέχνης και εφευρέτης δημιούργησε πριν τη Μόνα Λίζα, στα τέλη του 15ου αιώνα. Σε αυτόν, οι ερευνητές εντόπισαν ένα έξυπνο κόλπο, το οποίο χρησιμοποιούσε ο ντα Βίντσι για να «μαγέψει» τον θεατή….

mona lisa1

Αναμιγνύοντας σκόπιμα διάφορα χρώματα έτσι ώστε να εκμεταλλευτεί την περιφερειακή μας όραση κατάφερε κάτι μοναδικό: το σχήμα του στόματος να αλλάζει ανάλογα από ποια οπτική γωνία το βλέπει κάποιος.

Σύμφωνα με την έρευνα των Πανεπιστημίων Sheffield Hallam και Sunderland , η οποία δημοσιεύθηκε στο Vision Research, εάν κάποιος κοιτάξει σε ευθεία γραμμή το στόμα της Λα Μπέλα Πρινσιπέσα , τότε αυτό δείχνει σαν να έχει κατεύθυνση προς τα κάτω. Εάν όμως το βλέμμα «περιπλανηθεί» σε άλλα σημεία του προσώπου, τότε το στόμα δείχνει σαν να παίρνει κατεύθυνση προς το πάνω. Έτσι δημιουργείται ένα χαμόγελο που μπορεί κάποιος να αντιληφθεί μόνο όταν δεν το κοιτάει απευθείας.

mona liza

Το ίδιο, όπως τονίζουν οι ερευνητές Alessandro Soranzo και Michelle Newberry συμβαίνει και με τη Μόνα Λίζα. Η τεχνική αυτή ονομάζεται σφουμάτο (sfumato) και έχει εντοπιστεί και στους δύο πίνακες. Πρόκειται για μία τεχνική που έχουν χρησιμοποιήσει και άλλοι ζωγράφοι, αλλά κανένας τόσο εξαιρετικά όσο ο Λεονάρντο ντα Βίντσι αναφέρουν οι ερευνητές.

«Καθώς το χαμόγελο εξαφανίζεται μόλις ο θεατής προσπαθήσει να το δει, ονομάσαμε αυτή την οπτική ψευδαίσθηση το “άθικτο χαμόγελο”». Για να διαπιστώσουν το κατά πόσο αυτή τους η θεωρία είχε βάση, οι ερευνητές έβαλαν διάφορα άτομα να δουν τους πίνακες είτε από απόσταση είτε με θολή εικόνα.

Όσοι συμμετείχαν στο πείραμα συμφώνησαν ότι και οι δύο κυρίες στους πίνακες έδειχναν περισσότερο χαρούμενες από μακριά. Στη συνέχεια παρουσίασαν στους συμμετέχοντες τους πίνακες με μαύρα ορθογώνια επάνω στα μάτια ή το στόμα ή και στα δύο ταυτόχρονα. Έτσι μπόρεσαν να διαπιστώσουν ότι η αλλαγή στην έκφραση προκαλείται μόνο από το πώς είναι ζωγραφισμένο το στόμα.

Σύμφωνα μάλιστα με τα όσα αναφέρει η Daily Mail πως δήλωσε ο Soranzo, τίποτα δεν είναι τυχαίο, αφού ο ντα Βίντσι χρησιμοποίησε αρχικά την τεχνική στην Πρινσιπέσα και μετά στη Μόνα Λίζα με μοναδικό του στόχο να πετύχει αυτή την ψευδαίσθηση….